Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Stüblau. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Stüblau. Pokaż wszystkie posty

niedziela, 5 sierpnia 2012

Ginące symbole tożsamości krajobrazu wsi żuławskiej. Domy podcieniowe w Steblewie.


Summary:
Vanishing identity symbols of the unique landscape of the Żuławy countryside. Arcade houses in Steblewo.

Two arcaded houses from the 2nd half of the 18th century, renovated and rebuilt in the 19th century, have survived until now in Steblewo. Ground floor was constructed of brick, second floor was built in post-frame construction (timber framing). Both buildings have mansard roofs with attic windows. Unfortunately the arcade houses decay year by year...



W Steblewie do czasów obecnych zachowały się dwa domy podcieniowe zbudowane na planie prostokąta, pochodzące z drugiej połowy XVIII w., przebudowane w XIX wieku. Obydwa obiekty są wpisane do rejestru zabytków województwa pomorskiego (nr 273 i 274). Niestety oba budynki z roku na rok coraz bardziej niszczeją...

Dom nr 23 (na budynku widnieje numer 24)
Silnie wysunięty podcień wsparty jest na ośmiu drewnianych słupach. Parter budynku jest murowany z cegły. Drugą kondygnację wykonano w konstrukcji szkieletowej wypełnionej cegłą otynkowaną. W szczycie nad podcieniem możemy zobaczyć dekoracyjny układ rygli. Dach nad skrzydłami budynku posiada konstrukcję mansardową dwuspadową z lukarnami – o charakterystycznym podziale spadku dachu na dwie części, z których jedna ma łagodny skos, a druga jest bardziej stroma.

Dom nr 37 (dawniej nr 29)
Podobnie parter budynku jest murowany z cegły, a druga kondygnacja posiada konstrukcję szkieletową. Od frontu znajduje się silnie wysunięty podcień wsparty na ośmiu drewnianych słupach, z czego cztery posadowione są od frontu, a po dwa po bokach podcienia. Słupy podcienia zbudowano na ceglanych cokołach – w formie kolumn ze stylizowanymi głowicami z motywem lilii, pomiędzy kolumnami zwisają rzeźbione draperie. Dach budynku jest mansardowy o konstrukcji dwuspadowej z lukarnami. W tylnej części domu znajduje się skrzydło gospodarcze.

Literatura:
1. Tomasz Jagielski, Steblewo - historia wsi żuławskiej, Pruszcz Gdański 2008.
2. Bogna Lipińska, Żuławy Wiślane – ochrona i kształtowanie zabytkowego krajobrazu, Gdańsk 2011.
3. Otto Kloeppel, Die bäuerliche Haus-, Hof- und Siedlungsanlage im Weichsel-Nogat Delta. Teil III, Danzig 1924.



Dom nr 23
Z archiwum...

Źródło: Otto Kloeppel, Die bäuerliche Haus-, Hof- und Siedlungsanlage im Weichsel-Nogat Delta. Teil III, Danzig 1924.

* * *

Pierwszych pięć fotografii zrobiłam w 2006 roku, kiedy dom był w zdecydowanie lepszym stanie.  Pozostałych dwanaście fotografii dokumentuje stan obecny budynku.






















Dom nr 37
Z archiwum...

Źródło: Otto Kloeppel, Die bäuerliche Haus-, Hof- und Siedlungsanlage im Weichsel-Nogat Delta. Teil III, Danzig 1924.

* * *
 
A tu się nic nie zmieniło od 2006 roku (pierwsze cztery fotografie). Na pewno drzewa się rozrosły :-)









niedziela, 22 lipca 2012

Ginące symbole tożsamości krajobrazu wsi żuławskiej. Ruiny kościoła w Steblewie.



Summary:
Vanishing identity symbols of the unique landscape of the Żuławy countryside. Ruins of church in Steblewo.
Steblewo (German name: Stüblau) is a village located in Żuławy Wiślane (former called: Żuławy Steblewskie) on the left side of the Lower Vistula River in administrative district of Gmina Suchy Dąb within Gdańsk County. The village was first mentioned in a written document in the early 14th century. The foundation charter for Steblewo was signed in 1343 by the Grand Master of the Teutonic Order Ludolf König von Wattzau.
The village has a compact layout with a street-square type of settlement, typical for Żuławy Gdańskie. The cultural landscape has survived in 60%. Cultural heritage monuments of Steblewo are two arcade houses and ruins of a Gothic church.
The Teutonic Knights were the first one who built a church in the early 14th century. After the Reformation, in the period 1584-1945, the temple was turned into a Protestant church, under the patronage of the city of Gdansk. The temple was partially damaged in 1628 during the Swedish invasion and it was rebuilt with significant help from Gdansk. The church has survived two world wars. It was burnt Red Army soldiers in 1945, fire destroyed the roof and the interior of the church. Only the outer walls and fragments of the tower survived.
Until 18th century all the rich people of the parish were buried in vaults inside the church. In 1854 there was built a tomb of Wessel family in the churchyard. It was also used as a cemetery chapel.
About the arcade houses I will write in my next post...


Rys historyczny
Wieś Steblewo (niem. Stüblau) leży na Żuławach Gdańskich (zwanych dawniej Żuławami Steblewskimi) na lewym brzegu Dolnej Wisły, na terenie Gminy Suchy Dąb w powiecie gdańskim. Pierwsze historyczne wzmianki o miejscowość pochodzą z początku XIV w. W roku 1343 Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Ludolf König von Wattzau nadał Heinrichowi von Wernersdorf przywilej lokacyjny dla wsi Stüblau.
Wieś charakteryzuje typowa żuławska zwarta zabudowa placowo-ulicowa o rozłogu niwowo-łanowym z zachowaną w 60% formą krajobrazu historycznego. Dziedzictwo kulturowe miejscowości stanowią znajdujące się na jej terenie zabytkowe obiekty, do których należą m.in. ruina kościoła gotyckiego oraz dwa domy podcieniowe.
Kościół w Steblewie istniał już przed lokowaniem wsi, jego budowę rozpoczęli Krzyżacy na początku XIV w. W latach 1584-1945 był kościołem ewangelickim z prawem patronatu miasta Gdańska. Częściowo zniszczony przez Szwedów w 1628 r., następnie został odbudowany przy wydatnej pomocy Gdańska. Stanowił jedną z najokazalszych murowanych budowli na Żuławach Gdańskich. Kościół był kilkakrotnie odrestaurowywany, m.in. w 1871 r. i 1906 r. Ocalał obie wojny światowe, jednak w roku 1945 został podpalony przez żołnierzy Armii Czerwonej – pożar strawił dach i wnętrze kościoła, ocalały jedynie mury zewnętrzne i część wieży. Obecnie obiekt figuruje w Rejestrze Zabytków Województwa Pomorskiego pod nr 610 jako "ruina kościoła".
Przy kościele wyznaczono teren cmentarza z przeznaczeniem na pochówek. Jednak zamożni mieszkańcy wsi fundowali dla siebie i swoich rodzin krypty grobowe wewnątrz kościoła przykryte zdobnymi kamiennymi płytami. Na przełomie XVII i XVIII w. ze względów sanitarnych zaprzestano pochówków w grobowcach wewnątrz kościołów. W roku 1854 na przykościelnym cmentarzu wzniesiono grobowiec rodziny Wessel, który pełnił również funkcję kaplicy cmentarnej.
A o domach podcieniowych będzie następnym razem...

Literatura:
1. Bogna Lipińska, Żuławy Wiślane – ochrona i kształtowanie zabytkowego krajobrazu, Gdańsk 2011.
2. Tomasz Jagielski, Steblewo - historia wsi żuławskiej, Pruszcz Gdański 2008.




Materiały archiwalne
Widok kościoła w XIX w.

Żródło: T. Jagelski, Steblewo - historia wsi żuławskiej, Pruszcz Gdański 2008.


Stan z 2006 r.










Stan obecny
















to be continued...